Leestijd: 2.5 minuten
Actief met je loopbaan bezig zijn en zelf je carrière uitstippelen; het is tegenwoordig een vanzelfsprekendheid. Sta jij op een kantelpunt in je loopbaan, ben je toe aan verdieping in je werk of wil je je huidige werkzaamheden uitbreiden? Denk er als ervaren professional uit de praktijk dan eens serieus over na om je kennis en kunde te delen. Een loopbaan in het trainersvak of het (vak)docentschap is een interessante move in je carriere. In deze blog deelt mijn ervaringen in de verschillen tussen trainen en doceren.
Het mooiste van kennis is dat je het kunt delen
Deze gevleugede uitspraak geeft de kern van het trainen en doceren weer. Jij bent eraan toe om je kennis en kunde met anderen te delen. Met trainen en doceren laat je niet alleen anderen groeien en zichzelf ontwikkelen, maar geef je jezelf ook een enorme verdieping en verbreding. Je leert immers zelf het meeste als je het deelt met anderen.
In het vak gerold
Veel trainers en docenten zijn in de loop van hun carrière ‘in het vak’ gerold: een vakspecialist die gevraagd wordt een gastles te verzorgen, een salesmanager die het verzoek krijgt een verkooptraining te geven of iemand die veel aan persoonlijke ontwikkeling heeft gedaan en nu enorm gemotiveerd is het beste uit anderen te halen. Bij het aanstellen van deze trainers en docenten worden een aantal zaken over het hoofd gezien:
• Doceren is een vak. Met alleen de overdacht van kennis en het delen van je praktijkervaringen doe je studenten te kort.
• Trainen is een vak gericht op permanente gedragsverandering in de werkpraktijk. Alleen inhoudelijke deskundigheid is onvoldoende om dit te traject te faciliteren.
• Inzicht in je eigen persoonlijke ontwikkeling is een unieke ervaring voor jezelf. Het kan veel verdieping geven bij de overdracht van kennis en kunde, maar mist vaak de concrete inbedding in de praktijk.
Trainers en docenten die bij toeval ‘in het vak rollen’ missen dan ook vaak essentiële competenties voor het trainen en het doceren. Terwijl juist trainers en docenten altijd intensief bezig zijn met de competentie-ontwikkeling van deelnemers en studenten!
Doceren versus trainen
Zelf ben ik freelance gastdocent aan een hogeschool en train ik binnen mijn eigen bedrijf. Ben ik nu een docent, een trainer of een docent-trainer? Soms raken deze werelden elkaar, maar vaak ook niet.
Doceren
Op school ben ik gebonden aan (vooraf) bepaalde lesstof, vaste lestijden van bijvoorbeeld 90 minuten en heb ik een klas met 25 tot 30 studenten. Ik doceer en de studenten zijn zelf verantwoordelijk voor het opnemen/activeren van de lesstof. Zij worden aan het einde van het lesblok getoetst. Soms volgt er een evaluatie over mijn functioneren als docent, maar de resultaten van de evaluatie hebben geen invloed op het behaalde eindcijfer door de student. Als docent ben je dus gebonden aan de vakinhoud, de groepen zijn groot en tijdsdruk is altijd aanwezig. Wel is het fijn om te werken vanuit je eigen vakgebied; daar ben je immers de deskundige in.
Trainen
In een training wordt het onderwerp bepaald door de deelnemers/het bedrijf (maatwerk) of deelnemers schrijven zich in voor een bepaald thema (open inschrijving). Het onderwerp en de deelnemers verschillen per training. De locatie waar de training wordt gegeven is iedere keer een andere en de tijdsduur verschilt per keer. Daarnaast zijn de groepen lekker klein: 10 tot 16 personen. Het gaat allemaal redelijk relaxed. Het succes van de training wordt direct bepaald door de trainer; kunnen de deelnemers het onderwerp van de training direct succesvol inzetten in de praktijk? Voldoe ik niet aan de verwachtingen of lever ik niet het gewenste resultaat, dan ben ik een klant kwijt. Heel simpel.
Kunnen docenten ook goed trainen en kunnen trainers goed doceren?
Daarop kan ik een kort antwoord geven: nee. Doceren en trainen zijn echt twee verschillende vakgebieden. Het is dus goed jezelf als docent of als trainer af te vragen waar jouw talenten liggen, wat je eigen behoeften zijn en bij welke doelgroep jij het beste aansluit: pubers, adolescenten of volwassenen?
Docent-trainers
Zouden docenten meer trainers en trainers meer docenten moeten zijn? Dat is de vraag. Zelf ben ik een betere docent omdat ik heel vaak trainersvaardigheden inzet in mijn lessen. Hierdoor heb ik een betere aansluiting met de doelgroep, zijn mijn lessen levendiger en is het leerrendement beduidend hoger. Daarnaast zijn de meeste studenten doeners en zet ik dus (vakkundig) activerende didactiek en differentiëren in. Het maakt mijn lessen niet alleen interessanter voor mijn studenten, maar ook leuker voor mezelf.
Als trainer maak ik veel gebruik van mijn docentvaardigheden. Zo ben ik bekend met veel theoretische achtergronden/modellen die ik kan gebruiken, ben ik vaardig in het ontwerpen van trainingen door mijn ervaring in het ontwikkelen van onderwijs vanuit competenties. Verder kan ik goed werken onder tijdsdruk en met grotere groepen.
Teamplayer of zelfstandige?
Kies je voor het docentschap dan kies je voor het werken in een team met mededocenten en veelal in een (vast) dienstverband. Je kiest voor enige mate van zekerheid: de meeste werkzaamheden worden voor je georganiseerd, je kunt putten uit aanwezige kennis en kunde van collega's, je hebt vaste werkdagen/uren en je geniet een vast inkomen.
Kies je voor het trainersvak, dan kies je ook veelal voor zelfstandig ondernemerschap. Je werkt vaak solistisch, je moet je eigen klanten werven, veel netwerken, al het trainingsmateriaal zelf ontwerpen en alles eromheen organiseren. Je werkzaamheden en daarmee je inkomen zijn dan van vele factoren afhankelijk, je kiest dan voor een redelijk onzeker bestaan.
Hybride docent-trainer
Je kunt ook hybride docent of trainer worden. Een hybride docent of trainer is iemand die meerdere werkzaamheden combineert en waarvan lesgeven er in ieder geval één is. Deze hybride docenten of trainers - veelal professionals uit de praktijk - staan één of twee dagen per week voor de klas en werken daarnaast in de beroepspraktijk.
Interesse?
Zij-instroomtrajecten voor primair onderwijs
Zij-instroomtrajecten voor voortgezet onderwijs
Zij-instroomtrajecten voor praktijk- en beroepsonderwijs
Wil je meer weten over werken in het onderwijs en onze opleidingen?
Neem dan contact op met Betsy van Bel.
• 0575-845 158 | 06-121 177 49
• betsy.vanbel@instituutmentoris.nl