Leestijd: 3 minuten | 11-03-2020
Hoe leuk kan onderwijs zijn?! Een sociale omgeving creëren, waarin mensen leren en groeien! Hoe mooi is het om docent te zijn?! Van essentiële betekenis zijn in het leven van mensen! Toch willen te weinig mensen docent worden, het lerarentekort. Velen vinden het wel een prachtig vak, maar ze kiezen er niet (meer) voor. Dus…, feitelijk hebben we een gigantisch lerarenoverschot: geschikte en gemotiveerde mensen, die helaas ander werk doen. Hoe krijgen we dat lerarenoverschot het onderwijs in?
Hoe wel?
Het is heel verleidelijk om te analyseren wat er niet goed is aan onderwijs, maar laat ik het vooral hebben over: hoe wel? Ook ik ben een bezielde docent (theater eerstegraads, Nederlands tweedegraads en mijn hart ligt in het voortgezet onderwijs, maar ik werk als hybride zzp’er in het hbo en dat bevalt me prima!
Ik heb het in het vo niet volgehouden door… het verstikkende systeem. Ik snap het systeem wel: onderwijs is enorm ingewikkeld om te organiseren. Zo veel leerlingen, zo veel gebouwen, zo veel lokalen, zo veel normen en eindtermen… Er bestaan veel mooie ideeën over onderwijs, waarvan de meeste sneuvelen in roostertechnische onmogelijkheden.
Commitment
Wil je lerarenoverschot het onderwijs in krijgen dan moeten we die roostertechnische ellende oplossen. De oorzaak is dat docentschap voor velen een parttime baan is van circa drie dagen, wat comfortabel te combineren is met een gezinsleven. Je kan bij de roostermaker vragen om het eerste uur vrij te krijgen en het laatste uur vrij, omdat je de kinderen moet brengen en halen. Daar sneuvelen de idealen van bijvoorbeeld lesgeven in dagdelen met geclusterde vakken, in plaats van korte uren met al die losse vakken! Scholen hebben commitment nodig van hun docenten: minstens vier dagen fulltime op school! Dat gaat niet (meer) gebeuren, dus denk ik nog even door.
Kerndocenten en hybride docenten
Stel een poule samen van vaste docenten die dit commitment willen geven. Dit zijn de ‘onderwijsmakelaars’. Zij bemiddelen tussen vraag vanuit de school (liefst ook de leerlingen / studenten zelf) en aanbod vanuit het bestaande lerarenoverschot. Deze onderwijsmakelaars zijn de kerndocenten, bepalen het kerncurriculum, zijn tevens de mentoren van kleine groepen leerlingen (maximaal 16) en zij regelen de aanwezigheid van hybride docenten, die dus deels werken in de praktijk en deels in het onderwijs.
Daarmee los je een tweede probleem op: eenmaal in het onderwijs, kom je er niet meer uit. Dat houdt veel potentiële docenten uit ons overschot tegen. Niet nodig. Je kan blijven werken èn je geeft les; wat een rijk leven! Moet het onderwijs nog wel leren omgaan met zzp’ers, dat valt te overwinnen, want je krijgt er veel voor terug. Rust en orde in je school door de kerndocenten en bevlogen docenten van buiten, die niet mee hoeven te vergaderen, dus vergaderingen zijn ook meteen een stuk efficiënter.
Kennis en kunde van de hybride docent
Daarmee wordt een derde probleem opgelost, namelijk dat het onderwijs vaak achter de feiten van de echte wereld aanhobbelt. Met de hybride docent komt die waardevolle echte wereld, de praktijk dus, vers de school in.
Probleempje: niet iedereen kan zomaar lesgeven, dus de hybride docenten moeten geschoold worden. Dat kan in een sterk verkort traject, waarin ze vooral de pedagogisch en didactische vaardigheden leren. De vakdidactiek laat je aan henzelf, de persoonlijke ontwikkeling leren ze van hun leerlingen ;).
Ik werk bij een instituut dat zo’n kort traject levert: Instituut Mentoris te Zutphen. Ik leid hybride docenten op in negen maanden parttime, voor het mbo en hbo, omdat het vo er nog niet op is ingericht. Het po gaat wel experimenteren hiermee op, ik hoop dat het vo zal volgen.
Hester Macrander is als kern docent-trainer verbonden aan Instituut Mentoris. Daarnaast is zij theaterregisseur, theaterdocent, docent Nederlands en gecertificeerd trainer in Verbindende Communicatie.