Leestijd: 2 minuten | 17-08-2020
In maart lieten we ons overvallen door de Corona-maatregelen. Veel scholen en opleidingsinstituten sloten van de éne op de andere dag hun deuren. Als een haas moesten we omschakelen van ‘live’ lesgeven naar één van de online-tools: Teams, Zoom of een andere variant. En hoewel dat ook voor veel docenten eigenlijk verbazend gemakkelijk leek te gaan, zijn er achteraf toch ook verbeterkansen boven water gekomen.

Ander lesschema
De meest belangrijke is dat digitaal lesgeven als kanaal ook een ander aanpak lijkt te vragen. Al heel snel bleek bijvoorbeeld dat 50 minuten lestijd veel meer aandacht en energie vraagt: voor zowel de student als de docent is het een slijtageslag. Daarnaast kun je in een klas misschien wat eenvoudiger lineair lesgeven, omdat je op buikgevoel de spanningsboog van je verschillende studenten kunt volgen. Digitaal is dat lastiger: je zag niet iedereen, verloor contact en daarmee vervielen velen van ons terug op de nullijn van diversificatie. Verdiepen en verbreden zat er niet meer.

Digitaal flippen
Nu naast Zoom ook Teams zo dadelijk de hele klas kan laten zien, kan je les wat meer interactiviteit aan. En ook met het gegeven van de kortere spanningsboog kun je aan de slag: wat houd je tegen om de effectieve, online lestijd in te korten en je classroom ook digitaal te ‘flippen’? Met meer voorbereidende opdrachten kunnen groepjes studenten immers ook zelfstandig digitaal aan de slag en je rendement wordt volgens zowel Hattie als Marzano een stuk groter als je studenten in de voorbereiding van de les betrekt.

Online werkvormen
Een fijne toolkit daarvoor wordt je aangereikt door Dirkse en Talen bij Boom Uitgevers: zij schreven de onlineversie van hun serie Groot Werkvormenboek. Het is een variant geworden op de twee eerdere delen, nu dus helemaal toegespitst op digitaal lesgeven. Er staan 60 gethematiseerde werkvormen in die je zó kunt gebruiken. Ook nu zijn de werkvormen aangevuld met een hoofdstuk ‘hoe dan’, zodat je je lessen één voor één kunt adapteren. Een korte checklist helpt je je digitale les voor te bereiden:

Verbinding
- Voelt iedereen zich welkom?
- Is er contact?
- Is de mindset positief?

Duidelijkheid
- Heeft de bijeenkomst en elk onderwerp een begin en een eind?
- Schep ik zelf duidelijkheid?
- Stuur ik op concrete opdrachten?

Interactie
- Staat iedereen ‘aan’?
- Vraag ik expliciet om input?
- Stimuleer ik echt interactie, ben ik niet alleen aan het zenden?

Reflectie
- Is er tijd om na te denken?
- Versterkt de bijeenkomst eigen verantwoordelijkheid?
- Wordt er geleerd?

Doe het zelf
In deze versie staan een aantal werkvormen die doubleren met de twee eerdere uitgaven: die zijn nu dus aangepast voor een digitale omgeving. Daarmee zijn de twee andere boeken, met elk maar liefst 120 oefeningen per stuk, niet in één klap achterhaalt: wie de online versie naast de conventionele versie legt en de aanpak van adaptatie herkent, kan ook veel van de andere werkvormen zelf nog aanpassen. Zo kun je ook in het najaar jouw lessen, online of offline, interessanter en interactiever maken.

Groot Online Werkvormen Boek, Boom uitgevers, ISBN 9789024435241

John Vrakking is als kern docent-trainer verbonden aan Instituut Mentoris. Hij publiceert met regelmaat blogs en artikelen over teamontwikkeling en coaching.