Leestijd: 2.5 minuten | 21-11-2016
Studenten vallen nog steeds te vaak uit of moeten tussentijds van opleiding wisselen omdat ze een verkeerde studiekeuze hebben gemaakt. Om dat te voorkomen wil minister Jet Bussemaker van Onderwijs vanaf 2018 betere loopbaanbegeleiding bieden. Hiervoor stelt ze 30 miljoen beschikbaar om uitval en verkeerde studiekeuzes van studenten te bestrijden.

Een bericht waar ik persoonlijk heel erg blij van word; aandacht voor professionele loopbaanbegeleiding van studenten op school. Dat is hard nodig want de reguliere vakdocent wordt in eerste instantie opgeleid om zijn of haar vakkennis klassikaal te doceren. Daarnaast worden ze ook geacht studenten individueel te kunnen begeleiden – lees coachen. Dat is een misvatting. Het coachen van studenten is absoluut een andere tak van sport, zelfs anders dan het coachen in een regulier coachingstraject. Ik kom hier later op terug.

Waarom aparte studentcoaches?
Coachen is hot, ook in het onderwijs. Het coachen van studenten neemt een steeds belangrijkere rol in binnen het onderwijssysteem. Een goede zaak. Door meer individuele ondersteuning van de student wordt deze beter en sneller op het juiste spoor – en daarmee bedoel ik de juiste opleiding, het juiste opleidingsniveau en het juiste studietempo - gezet. Dat is beter voor de student, de docent en de onderwijsinstelling.

Onderwijsbelang
Het coachen van studenten heeft direct een onderwijsbelang. De leerprestaties van de studenten worden steeds belangrijker. Individuele begeleiding heeft als resultaat: minder uitval, beter leerrendement en een snellere afronding van de opleiding. Met andere woorden: het coachen van studenten heeft direct invloed op de prestaties van de school en de onderwijsexploitatie.

Docentbelang
Het coachen van studenten heeft ook een docentenbelang. Het onderwijs stimuleert een professionele cultuur, waarin docenten zich intrinsiek gemotiveerd voelen voor hun eigen professionele ontwikkeling en hun eigen talenten optimaliseren. De focus ligt op het werken in (zelfsturende) docententeams waarin alle disciplines van het docentschap zijn vertegenwoordigd, met als doel kwalitatief beter onderwijs. Als docent ontwikkel je je dus steeds meer als specialist binnen het eigen team. Studentcoach is één van de specialisaties binnen het team.

Studentbelang
Het (beroeps)onderwijs gaat nu steeds meer in de richting van talentontwikkeling bij studenten. Dit heeft als doel een beter aansluitend opleidingsniveau, tijdig de juiste keuze voor een passende studierichting, effectiever studietempo en het voorkomen van uitval. Precies waar de minister op aanstuurt.

Maar wat doet een studentcoach eigenlijk?
Mijn uitgangspunt is dat je - in je rol als studentcoach - een traject faciliteert waarin de individuele student niet alleen veel leert over zijn of haar toekomstige rol in het werkveld, waarvoor de student uiteindelijk wordt opgeleid, maar ook in het ontdekken van de eigen talenten en het daarop kunnen reflecteren. Samenvattend: je ondersteunt niet alleen het leerproces maar ook de persoonlijke ontwikkeling van de student.

Ik ga nu wat dieper in op het coachen en in het bijzonder coachen van studenten. ‘Je gaat niet naar een coach om het verleden te veranderen, maar om de toekomst vorm te geven’. Deze zin geeft heel goed de kaders aan in het coachen. Je bent een studentcoach en dat betekent dat je – vanuit talentontwikkeling – samen bekijkt of de student op de juiste opleiding zit en op het juiste niveau. En of de studievoortgang verloopt zoals gepland. Je werkt samen vooruit.
Vele studenten nemen een diversiteit aan psychische en emotionele bagage mee naar de school. Daarbij is de verleiding van docenten (te) groot om te helpen. Maar je bent coach en geen counselor of therapeut. Je werkt vanuit het nu naar de toekomst toe. Wordt de toekomst door het verleden geremd of belemmerd, dan verwijs je door. Ik haal dit punt aan, omdat het een valkuil is van veel docenten en daarmee van de startende studentcoaches: te graag en te veel willen helpen. Een veelzeggende uitspraak in coaching is dan ook: ‘Het gras groei niet sneller als je eraan trekt’. Dit vraagt om een professionele beroepshouding van de docent in de rol van studentcoach.

Coach versus studentcoach
Het coachen van studenten door professionele coaches is al een eerste stap. Maar niet voldoende. Het coachen van studenten heeft een geheel andere grondslag dan reguliere coachingstrajecten. Ik noem een paar voorbeelden:
- Bij reguliere coaching komt de coachee met een vraag of probleem bij een coach. Studenten zullen niet snel zelf met een coachingsvraag komen, ze komen omdat de afspraak geroosterd staat.
- Normaliter is de coaching gebaseerd op gelijkwaardigheid tussen coach en coachee. In het onderwijs is er altijd sprake van een machtsbasis; namelijk die van docent versus student. De gelijkwaardigheid is hiermee in het fundament uit balans.
- In tegenstelling tot reguliere coaching kan/mag er bij het coachen van studenten geen tegenprestatie worden verlangd. Je kunt dus – als studentcoach - geen beslissingen nemen met betrekking tot bindend studieadvies.
Dit is maar een beperkte opsomming waarmee ik duidelijk wil maken dat het coachen van studenten absoluut een vak apart is.

PS Ik heb het in dit blog niet over miscommunicatie door diverse culturele achtergronden, over leer- en ontwikkelingsproblemen bij studenten en andere zaken waar je als docent mee moet omgaan in je werk. Interessante onderwerpen om ook eens een blog over te schrijven.

Meer weten?
Is dit blog herkenbaar en wil je meer weten over het professioneel coachen van studenten of wil je wellicht een opleiding volgen tot studentcoach? Ik informeer je graag over de mogelijkheden. Neem contact met mij op via 0575 - 845158 of mail naar herjon.nieuwburg@instituutmentoris.nl

Over Herjon Nieuwburg
Herjon Nieuwburg (1967) is één van de drijvende krachten achter Instituut Mentoris. Ze houdt zich vooral bezig met het ontwikkelen van opleidingen - trainingen en ze publiceert met regelmaat over het vakdocentschap in het beroepsonderwijs.