Leestijd: 2 minuten
Onderwijs zou blij moeten zijn met deze coronacrisis in relatie tot het lerarentekort. Veel banen staan op de tocht en de eerste ontslaggolf is een feit. De arbeidsmarkt gaat overspoeld worden met professionals uit de beroepspraktijk die intrinsiek gemotiveerd zijn en als zij-instromer prima ingezet kunnen worden om het lerarentekort op te vullen. Alleen, echt welkom zijn zij-instromers niet.
Kijk bijvoorbeeld op de website Meesterbaan.nl: de vacaturesite voor het onderwijs. Klik op een willekeurige vacature en bij de functie-eisen staat steevast: Diploma Pabo/ Lerarenopleiding eerste- of tweedegraads. Vacatures waarbij vermeld staat dat ze ook beschikbaar zijn voor zij-instromers, zijn als een speld in een hooiberg. Het lijkt erop dat onderwijsland het lerarentekort helemaal niet serieus neemt en blijft vasthouden aan een diploma van een lerarenopleiding en daarmee een bevoegdheid.
Voorbeeld uit de praktijk
Hans werkt al ruim 20 jaar in de bancaire sector. Hier heeft hij allerlei functies vervuld en ook de benodigde (bij)scholing gevolgd. Namens de bank geeft hij al jaren met veel plezier gastlessen op middelbare scholen en nu komt er een vacature docent wiskunde op een VMBO-school voorbij. Hans is enthousiast en solliciteert. Hij wordt afgewezen. Daar baalt hij enorm van en vraagt om tekst en uitleg van de P&O-afdeling. De dame van de betreffende afdeling is zeer helder: Hans is niet bevoegd en daarom afgewezen. Hans geeft aan dat hij wel parallel een lerarenopleiding wil volgen. Dat kan ook niet volgens de P&O-dame omdat Hans geen hbo-bachelor diploma heeft en daarmee niet in het zij-instroom in beroep (ZiB) traject kan instromen. Als hij echt de ambitie heeft om voor de klas te staan moet hij eerst maar zelf een lerarenopleiding volgen. Einde gesprek.
Hans is destijds met een mbo-4 diploma aan het werk gegaan bij de bank en uit een recente capaciteitentest blijkt dat hij nu hbo+/wo denk- en werkniveau heeft. Maar dat doet er niet toe. Evenals dat hij persoonlijk geschikt is om voor de klas te staan en professioneel bekwaam is doet niet ter zake. Hij blijft onbevoegd, heeft geen hbo-bachelordiploma en is als zij-instromer dus niet interessant voor het onderwijs.
Hoe kan het toch dat het onderwijs zo vasthoudt aan diplomakwalificaties? Je zou toch denken dat ze met iedere gemotiveerde en geschikte zij-instromer blij zijn? Het laatste wat je als school wil is een klas naar huis sturen omdat er geen leraar is? Toch? Vanwaar deze rigide houding?
Een veel gehoorde reactie is: zo hebben we het altijd gedaan. Ja, maar toen bestond er geen gigantisch lerarentekort en leefden we in een ander tijdperk. Corona zorgt nu voor versnelling van allerlei onderliggende maatschappelijke ontwikkelingen. Naast bedreigingen biedt deze crisis dus ook kansen.
Natuurlijk is een en ander ook vastgelegd in wet- en regelgeving. Leraar op een rijksbekostigde onderwijsinstelling is een beschermd beroep. Daaraan zijn allerlei kwalificaties verbonden die samenkomen in een bevoegdheid. Daar veranderen we niet snel iets aan. Maar lesgeven is echt geen hogere wiskunde. Dat kan bijna iedereen leren, talent is wel fijn. Daarbij komt dat scholen heel veel onderwijs kant en klaar inkopen. Met enig inzicht in de methode en het lesmateriaal komt ook een zij-instromer heel ver.
Gelukkig zijn er ook scholen die eerst kijken naar de persoonlijke geschiktheid van de zij-instromer en daarna het CV op orde maken. Daar heb je wel lef voor nodig. Je zal creatief met de mogelijkheden moeten omgaan en in gesprek met controlerende instanties. Dat is niet iedereen gegeven: buiten de gebaande paden treden en buiten de lijntjes kleuren.
Vasthouden aan de goddelijke status van diploma’s (en daarmee de bevoegdheid) zal het lerarentekort niet oplossen. Niet op korte termijn en ook niet op lange termijn.Goed werkgeverschap is investeren in human capital. De pijn in het onderwijs is gewoon nog niet groot genoeg om een echte cultuuromslag in gang te zetten.
En voor de zij-instromer die echt graag voor de klas wil: de meeste onderwijsbanen worden nog steeds vergeven in de koffiekamer. Negeer de voordeur (lees P&O-afdeling) en zet je netwerk in om via de achterdeur (lees bv. teamleider) je entree te maken. Succes verzekerd.
Over Herjon Nieuwburg
Herjon Nieuwburg (1967) is één van de drijvende krachten achter Instituut Mentoris. Ze houdt zich vooral bezig met het ontwikkelen van opleidingen - trainingen. Daarnaast publiceert ze met regelmaat over ondernemerschap en onderwijs.