Leestijd: 2.5 minuten | 20-03-2017
Overweeg je als zij-instromer een onderwijscarrière? Dan dien je voor het primair onderwijs over een pabo-diploma en voor het voortgezet onderwijs over een 1e of 2e graads lerarenbevoegdheid te beschikken. Maar welk getuigschrift en/of didactische bekwaamheid heb je nodig om als vakdocent in het beroeps- of volwassenenonderwijs benoemd te kunnen worden? En hoe kom je hier aan? We hebben alle ins en outs over de vereisten overzichtelijk voor je op een rij gezet.

Ons onderwijssysteem
Jongeren tussen de 5 en 18 jaar moeten onderwijs volgen, totdat ze een startkwalificatie hebben of 18 jaar worden. Voor leerlingen van 5 tot 16 jaar heet dit de leerplicht. Voor jongeren tussen 16 en 18 jaar heet dit de kwalificatieplicht.
Ons onderwijs begint met het basisonderwijs. Daarna gaan de jongeren naar de middelbare school en daarna maken ze de keuze voor een mbo/hbo-beroepsopleiding of voor de universiteit. Dit is in het kort ons onderwijssysteem. Een systeem dat grotendeels voortvloeit uit de economische ontwikkelingen van de afgelopen eeuw. In een schema ziet dat er zo uit:

Lesgeven in eigen vakgebied
Wil je als zij-instromer lesgeven in jouw eigen vakgebied, dan maak je de keuze voor het mbo- of hbo-beroepsonderwijs. Wil je gaan lesgeven in algemeen vormende vakken of aan kleinere kinderen, dan maak je de keuze voor het voortgezet- of basisonderwijs.

Pabo basisonderwijs
Hoe moet je een groep kinderen aan het werk zetten en houden? Hoe bereid je bijvoorbeeld een rekenles voor of geef je een poppenkastvoorstelling? Hoe stimuleer je kinderen in hun ontwikkeling en hoe leer je ze met elkaar omgaan? Hoe voer je oudergesprekken? Alle benodigde bagage om kinderen in de leeftijd van vier tot en met twaalf jaar les te kunnen geven doe je op tijdens de 4-jarige hbo-opleiding leraar basisonderwijs (pabo). Je mag vervolgens lesgeven in het primair onderwijs: de basisschool en scholen voor speciaal onderwijs.
Daarnaast is het mogelijk de lerarenopleiding op academisch niveau te volgen. Na deze opleiding heb je twee diploma's: één voor onderwijskunde en één voor de pabo.

Lerarenopleiding voortgezet onderwijs
Het beroep van leraar in het voortgezet onderwijs is afwisselend en geeft veel uitdagingen. Je geeft niet alleen les, maar bent ook coach, moet lessen voorbereiden, praat met ouders, kijkt proefwerken na en organiseert excursies. Je krijgt te maken met de meest uiteenlopende typen mensen, van collega’s tot betweterige tieners, van verlegen kinderen tot brutale pubers die begeleiding nodig hebben.

Eerstegraads onderwijsbevoegdheid voor het voortgezet onderwijs
Een leraar in het voortgezet onderwijs geeft les in één vak. Bijvoorbeeld Nederlands of geschiedenis. Met een eerstegraads onderwijsbevoegdheid kun je les geven aan:
•  alle klassen van de havo en het vwo;
•  het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs;
•  het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie;
•  het praktijkonderwijs.
De opleiding tot eerstegraads docent kun je volgen aan een hogeschool of universiteit. De opleiding is vooral gericht op het lesgeven in de bovenbouw van havo en vwo.

Tweedegraads onderwijsbevoegdheid voor het voortgezet onderwijs
Als je een tweedegraads onderwijsbevoegdheid voor het voortgezet onderwijs bezit, kun je les geven aan:
•  de eerste 3 klassen van de havo en het vwo;
•  het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs;
•  het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie;
•  het praktijkonderwijs.
Je kunt een onderwijsbevoegdheid halen door een lerarenopleiding af te ronden aan een hogeschool.

Wil je graag je lesgeven in het basis- of voortgezet onderwijs dan moet je dus een lerarenopleiding volgen. Deze opleiding worden voltijd, deeltijd en in een duale variant aangeboden. Daarnaast zijn er verplichte stages.

Getuigschrift of didactische bekwaamheid voor beroepsonderwijs
Er zijn geen of nauwelijks opleidingen bij een hogeschool waar je je zonder baan in het onderwijs als zij-instromer kunt inschrijven voor een opleiding tot een getuigschrift (voor het mbo) of didactische bekwaamheid (voor het hbo). De opleidingen worden wel intern door scholen aangeboden aan startende docenten (lees zij-instromers) met een – tijdelijk – dienstverband. Met andere woorden: je moet dus een baan in het beroepsonderwijs hebben om te kunnen starten met je opleiding voor het behalen van een getuigschrift.

Lesgeven anders dan in het reguliere onderwijssysteem
Naast het reguliere onderwijssysteem zijn er meer instellingen waar kennis wordt overgedragen. Denk bijvoorbeeld aan corporate academies, particuliere instituten en de volwasseneneducatie. Om hier les te mogen geven, is een officieel getuigschrift of didactische bekwaamheid niet noodzakelijk. Wel is het wenselijk dat je over voldoende pedagogisch-didactische vaardigheden beschikt en moet je uiteraard kennis hebben van het vak waarin je wilt doceren.

Interesse?
Zij-instroomtrajecten voor primair onderwijs
Zij-instroomtrajecten voor voortgezet onderwijs
Zij-instroomtrajecten voor praktijk- en beroepsonderwijs

Wil je meer weten over werken in het onderwijs en onze opleidingen?
Neem dan contact op met Betsy van Bel.
• 0575-845 158 | 06-121 177 49 
• betsy.vanbel@instituutmentoris.nl